ບານໂລກ 2026 ມະຫະກຳກີລາຄັ້ງຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງມວນມະນຸດ ອາດຈະຈົບລົງໄປແລ້ວ… ແຕ່ຄວາມດຣາມ່າ ແລະ ການແບ່ງແຍກເພດໃນໂລກອອນລາຍເບິ່ງຄືວ່າຈະຍັງບໍ່ຈົບງ່າຍໆ.

ຖ້າໃຜຫຼິ້ນໂຊຊຽວເປັນປະຈຳ ຊ່ວງທີ່ມີການແຂ່ງຂັນບານໂລກ ເຮົາມັກຈະເຫັນໂພສ ຫຼື ຄອມເມັ້ນປະມານວ່າ: “ສາວໆທຳທ່າເບິ່ງບານ ແຕ່ບໍ່ຮູ້ຈັກຮອດນັກເຕະຈັກຄົນ”, “ບານໂລກຈົບແລ້ວ ເຊົາທຳທ່າຮູ້ເລື່ອງບານໄດ້ແລ້ວເດີ” ຫຼື ແຮງກວ່ານັ້ນຄື “ບໍ່ຮູ້ຊື່ນັກເຕະ ເຊີນເຊົາເບິ່ງບານ”

ເບິ່ງເຜີນໆ ອາດຈະຄືຄຳເວົ້າຢອກລໍ້ ຫຼື ມຸກຕະຫຼົກໂປກຮາໃນກຸ່ມໝູ່. ແຕ່ຖ້າລອງເບິ່ງໃຫ້ດີໆ, ເບື້ອງຫຼັງຄຳເວົ້າເຫຼົ່ານີ້ມັນເຊື່ອງ ອະຄະຕິທາງເພດ ທີ່ຝັງຮາກເລິກຢູ່ໃນສັງຄົມເຮົາມາຢ່າງຍາວນານ.

ມື້ນີ້ Muan RelationsTips ຈະພາທຸກຄົນໄປໄຂຄຳຕອບນຳກັນວ່າ ເກີດຫຍັງຂຶ້ນໃນຫົວຂອງຄົນທີ່ມັກຕີຕາຄົນອື່ນ ແລະ ເປັນຫຍັງການເບິ່ງບານຂອງຜູ້ຍິງຈຶ່ງມັກຖືກຕັ້ງຄຳຖາມ?

ເຂົ້າໃຈ Gender-based Gatekeeping ຫຼື ການກີດກັນທາງເພດໃນພື້ນທີ່ແຟນກີລາ

ປະກົດການທີ່ຜູ້ຍິງມັກຖືກຕີຕາວ່າເປັນ “ແຟນບານປອມ” ຫຼື “ຕາມກະແສ” ພຽງຍ້ອນວ່າພວກເຂົາບໍ່ໄດ້ຮູ້ຊື່ນັກເຕະທຸກຄົນ ຫຼື ບໍ່ໄດ້ຮູ້ເລິກເຊິ່ງເລື່ອງແທັກຕິກໃນການເຕະບານ, ມັນມີຄຳສັບທາງວິຊາການເອີ້ນວ່າ Gender-based Gatekeeping ຫຼື ການກີດກັນທາງເພດໃນພື້ນທີ່ແຟນກີລາ.

ດຣ. ສະເຕຊີ ໂປບ (Dr. Stacey Pope) ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານແຟນກີລາເພດຍິງ ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລເດີຣຳ (Durham University) ໄດ້ອະທິບາຍເຖິງສາເຫດຂອງພຶດຕິກຳນີ້ໄວ້ຢ່າງໜ້າສົນໃຈວ່າ:

ຕັ້ງແຕ່អະດີດ, ກີລາບານເຕະຖືກປະກອບສ້າງຂຶ້ນມາໃຫ້ເປັນ “ພື້ນທີ່ສະຫງວນຄວາມເປັນຊາຍ” (Male-dominated Space) ທີ່ໃຊ້ສະແດງອອກເຖິງຄວາມແຂງແກ່ນ, ຄວາມເປັນອ້າຍນ້ອງ ແລະ ຄວາມເປັນຊາຍ.

ເມື່ອຜູ້ຍິງກ້າວເຂົ້າມາມີສ່ວນຮ່ວມ, ກຸ່ມຜູ້ຊາຍ (ບາງສ່ວນ) ຈຶ່ງຮູ້ສຶກໃນສ່ວນເລິກວ່າ ພື້ນທີ່ພິເສດຂອງຕົນເອງກຳລັງຖືກຄຸກຄາມ ຫຼື ສູນເສຍຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງ ເຂົາເຈົ້າຈຶ່ງຕ້ອງສ້າງກຳແພງຂຶ້ນມາປ້ອງກັນ ດ້ວຍການຕີຕາວ່າຜູ້ຍິງເປັນພຽງແຟນບານທີ່ບໍ່ຮູ້ແທ້.

ນອກຈາກນັ້ນກໍຍັງມີເລື່ອງຂອງ ອະຄະຕິທີ່ວ່າ ຜູ້ຍິງໄຮ້ຄວາມຮູ້.

ສັງຄົມມັກມີອະຄະຕິຝັງຫົວວ່າ ຜູ້ຍິງບໍ່ມີຄວາມຮູ້ເລື່ອງກີລາ ແລະ ມັກຈະເບິ່ງບານເຕະພຽງແຕ່ຍ້ອນໜ້າຕາຂອງນັກເຕະເທົ່ານັ້ນ. ອະຄະຕິນີ້ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຍິງຕ້ອງແບກຮັບພາລະທາງສັງຄົມຫຼາຍກວ່າຜູ້ຊາຍ ໂດຍທີ່ເຂົາເຈົ້າຕ້ອງພິສູດຕົນເອງເຊັ່ນ: ຕ້ອງທ່ອງຊື່ນັກເຕະ, ຕ້ອງຮູ້ກົດກະຕິກາແບບລະອຽດ ຈຶ່ງຈະຖືກຍອມຮັບວ່າເປັນແຟນບານຕົວຈິງ.

ສຸດທ້າຍແມ່ນເລື່ອງ ວັດທະນະທຳການບູລີ່ທາງອອນລາຍ ຫຼື Cyberbullying.

ການຄອມເມັ້ນລັກສະນະດັ່ງກ່າວໃນໂລກໂຊຊຽວ ມັກເກີດຈາກວັດທະນະທຳການບູລີ່ທີ່ຖືເປັນປົກກະຕິວິໄສ ເຮັດໃຫ້ຄົນຮູ້ສຶກວ່າການຫຼຸດທອນຄຸນຄ່າ ຫຼື ຕັດສິນຄົນອື່ນເປັນເລື່ອງປົກກະຕິ ເພື່ອສ້າງຄວາມຮູ້ສຶກເໜືອກວ່າໃຫ້ກັບຕົນເອງ.

ເຂົ້າໃຈໃໝ່: “ມີແຕ່ຜູ້ຊາຍເທົ່ານັ້ນບໍ ທີ່ມີສິດເຊຍບານ?”

ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ, ສື່ບັນເທີງເຊັ່ນ ການແຂ່ງຂັນກີລາລະດັບໂລກ ຖືກອອກແບບມາໃຫ້ເປັນ ວັດທະນະທຳມະຊົນ (Mass Culture) ທີ່ທຸກຄົນມີສິດເຂົ້າເຖິງ ແລະ ມີຄວາມສຸກໄດ້ຢ່າງເທົ່າທຽມກັນ ບໍ່ແມ່ນ “ສົມບັດສ່ວນຕົວ” ຂອງເພດໃດເພດໜຶ່ງ.

ຖ້າຜູ້ຊາຍສາມາດເບິ່ງຊຸດສື່ ຫຼື ຄວາມບັນເທີງອື່ນໆ ໄດ້ໂດຍບໍ່ມີໃຜມາຕັ້ງຄຳຖາມ, ຜູ້ຍິງກໍມີສິດທີ່ຈະເບິ່ງບານເຕະໃນແບບທີ່ຕົນເອງສະບາຍໃຈໄດ້ເຊັ່ນກັນ.

ດຣ. ສະເຕຊີ ໂປບ ຍັງໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນອີກວ່າ ແຟນກີລາທຸກຄົນມີວິທີເສບສື່ທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ເຊັ່ນ: ບາງຄົນເບິ່ງຍ້ອນເຕັກນິກການຫຼິ້ນ ແລະ ແທັກຕິກ, ບາງຄົນເບິ່ງຍ້ອນຄວາມຕື່ນເຕັ້ນ ແລະ ຄວາມມ່ວນຊື່ນໃນການລຸ້ນ, ບາງຄົນເບິ່ງເພື່ອເຊື່ອມຄວາມສຳພັນກັບຄົນໃນຄອບຄົວ ຫຼື ໝູ່ເພື່ອນ ແລະ ບາງຄົນກໍເບິ່ງຍ້ອນມັກສະເໜ່ຂອງນັກເຕະ.

ທຸກໆ ມຸມມອງ ແລະ ຄວາມມັກເຫຼົ່ານີ້ ຖືວ່າເທົ່າທຽມກັນທັງໝົດ. ບໍ່ມີຮູບແບບໃດທີ່ປອມ ຫຼື ດ້ອຍກວ່າໃຜ.

ຍິ່ງໄປກວ່າ ຂໍ້ມູນສະຖິຕິທົ່ວໂລກໃນປັດຈຸບັນ ຍັງຢັ້ງຢືນຢ່າງຊັດເຈນວ່າ ຈຳນວນແຟນບານເພດຍິງກຳລັງເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງວ່ອງໄວ ເຊິ່ງເປັນຫຼັກຖານຊັ້ນດີວ່າ ກຳແພງຄວາມເຊື່ອເກົ່າໆເຫຼົ່ານີ້ ກຳລັງຖືກພັງທະລາຍລົງເລື້ອຍໆ.

ເຮົາຈະສ້າງພື້ນທີ່ປອດໄພໃນການເຊຍບານໃຫ້ກັບທຸກຄົນໄດ້ແນວໃດ?

ຄວາມມ່ວນຊື່ນຈາກການເຊຍກີລາ ບໍ່ຄວນຖືກທຳລາຍດ້ວຍການຕັດສິນຄົນອື່ນ. ຖ້າຢາກໃຫ້ສັງຄົມການເຊຍກີລາ ມັນໜ້າຮັກ ແລະ ເປີດກວ້າງຂຶ້ນ, ເຮົາສາມາດເລີ່ມຕົ້ນໄດ້ຈາກ:

1. Call Out ພຶດຕິກຳອະຄະຕິທາງເພດ: ເມື່ອເຫັນຄອນເທັນ ຫຼື ຂໍ້ຄວາມທີ່ບູລີ່, ດູຖູກ ຫຼື ແບ່ງແຍກເພດໃນໂລກອອນລາຍ, ລອງສົ່ງສຽງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນວ່າພຶດຕິກຳນັ້ນລ້າສະໄໝ ແລະ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງຕະຫຼົກ.
2. ເຊົາສ້າງພາບຈຳແບບເດີມໆ: ສື່ ແລະ ຄົນທົ່ວໄປຄວນເຊົາຜະລິດຄອນເທັນທີ່ເບິ່ງຜູ້ຍິງເປັນພຽງກອງເຊຍຕາມກະແສ, ແຕ່ຄວນຫັນມາເປີດພື້ນໃຫ້ເຫັນຄອມມູນິຕີ້ຂອງແຟນບານເພດຍິງທີ່ມີຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມມັກໃນກີລາຢ່າງແທ້ຈິງ.
3. ເຄົາລົບຄວາມສຸກຂອງກັນ ແລະ ກัນ: ບໍ່ວ່າໃຜຈະເຊຍບານດ້ວຍເຫດຜົນໃດກໍຕາມ, ຖ້າພວກເຂົາມີຄວາມສຸກ, ເຮົາກໍຄວນໃຫ້ກຽດ. ຢ່າໄປຕັ້ງຄຳຖາມພິສູດຄວາມຮູ້ ຫຼື ເປັນ Gatekeeper ທີ່ຄອຍກີດກັນຄົນອື່ນອອກຈາກສັງຄົມ.

ສຸດທ້າຍແລ້ວ… ກີລາບານເຕະ ແລະ ຄວາມສຸກຈາກການເຊຍກີລາ ຄວນເປັນພື້ນທີ່ຂອງທຸກຄົນທີ່ມີໃຈມັກໃນຄວາມມ່ວນຊື່ນ ບໍ່ແມ່ນບໍ?

ການທີ່ໃຜຈັກຄົນຈະເບິ່ງບານໂດຍບໍ່ຮູ້ຊື່ນັກເຕະທຸກຄົນ, ບໍ່ຮູ້ຈັກຜົນງານໃນອະດີດ ຫຼື ເບິ່ງພຽງແຕ່ເອົາບັນຍາກາດ ແລະ ຄວາມມ່ວນ… ມັນກໍບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄຸນຄ່າຄວາມສຸກຂອງພວກເຂົາຫຼຸດລົງເລີຍຈັກໜ້ອຍ.

ເຊົາຕີຕາຄົນອື່ນ, ເປີດໃຈໃຫ້ກວ້າງ ແລ້ວເຈົ້າຈະຮູ້ວ່າການເຊຍບານຮ່ວມກັນກັບທຸກໆ ຄົນ ມັນມ່ວນ ແລະ ມີພະລັງຫຼາຍສໍ່າໃດ.