ຕາມຮອຍ ‘ລາບ’ ໃນໂລກຮູບເງົາ ທີ່ພິສູດໃຫ້ເຫັນວ່າ ອາຫານຈານນີ້ຄືລົມຫາຍໃຈຂອງວັດທະນະທຳການກິນຂອງຄົນລາວ

ເຈົ້າເຄີຍສັງເກດບໍ່? ເວລາເຮົາມີງານບຸນ, ງານດອງ ຫຼື ມື້ດີໆໃນຄອບຄົວ ໜຶ່ງໃນເມນູທຳອິດທີ່ເຮົາມັກຄິດຮອດກໍຄື ລາບ. ມັນບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ຍ້ອນຄວາມແຊບເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍ້ອນຊື່ຂອງມັນທີ່ພ້ອງກັບຄຳວ່າ ໂຊກລາບ ເຮັດໃຫ້ທຸກຄຳທີ່ເຮົາກິນເຂົ້າໄປ ເປັນຄືກັບການຮັບເອົາຄວາມເປັນສິລິມຸງຄຸນເຂົ້າມາໃນຊີວິດ.

ໃນມື້ນີ້, ຄວາມພາກພູມໃຈຂອງເຮົາກຳລັງຈະກ້າວໄປອີກຂັ້ນ ເພາະລາບລາວໄດ້ຖືກນຳສະເໜີຂຶ້ນທະບຽນເປັນ ມໍລະດົກທາງວັດທະນະທຳຂອງມະນຸດຊາດ (UNESCO) ແລ້ວ ເຊິ່ງເຮົາຈະໄດ້ລຸ້ນຜົນນຳກັນໃນເດືອນກັນຍາ 2026 ນີ້. ແຕ່ກ່ອນຈະໄປຮອດຈຸດນັ້ນ, ເຮົາມາຕາມຮອຍກັນເບິ່ງວ່າ ໃນສາຍຕາຂອງຊາວໂລກ ຜ່ານຮູບເງົາ ແລະ ສື່ຕ່າງໆ ເຂົາເຈົ້າເຫັນ “ລາບ” ຂອງເຮົາເປັນແບບໃດ?

ເມື່ອຄຳວ່າ “Larb” ໄປດັງຢູ່ໃນຈັກກະວານ Marvel

ຫຼາຍຄົນຄົງຈື່ສາກໜ້າຮັກໆໃນຮູບເງົາ Spider-Man: Homecoming (2017) ໄດ້, ຕອນທີ່ປ້າເມ ບອກ ສະໄປເດີແມນ ຫຼື ປີເຕີ ພາກເກີ ວ່າ “I Larb You”. ມັນເປັນການຫຼິ້ນຄຳທີ່ໜ້າຮັກເຊິ່ງພ້ອງກັບປະໂຫຍກ “I Love You”.

ເຖິງແມ່ນວ່າໃນສາກນັ້ນເຂົາເຈົ້າຈະກິນຢູ່ໃນຮ້ານອາຫານໄທ, ແຕ່ສຳລັບຄົນລາວແລ້ວ ມັນຄືປາກົດການທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່. ໂດຍສະເພາະຄົນເຊື້ອສາຍລາວໃນອາເມລິກາ ທີ່ຮູ້ສຶກວ່າອາຫານຂອງບັນພະບຸລຸດຂອງເຮົາ ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບໃນໜັງລະດັບໂລກ.

ແຕ່ນັ້ນກໍເປັນບົດຮຽນໃຫ້ເຮົາຮູ້ວ່າ ເຮົາຍັງຕ້ອງຊ່ວຍກັນບອກໃຫ້ໂລກຮູ້ຕໍ່ໄປວ່າ “ລາບ” ນີ້ແຫຼະຄືຕົວຕົນຂອງຄົນລາວແທ້ໆ.

ການພະຍາຍາມມີຕົວຕົນ ຈາກ “ມະຫາສະໝຸດ (The Ocean)” ສູ່ “ຄົນລາວ (Laotian)”

ຖ້າຍ້ອນກັບໄປຍຸກກາຕູນ King of the Hill, ເຮົາຈະເຫັນຄວາມເປັນຈິງທີ່ເຈັບແສບແຕ່ກໍໜ້າຮັກ ຜ່ານຄອບຄົວ “ສຸພານຸສິນພອນ” ເຊິ່ງກາຕູນເລື່ອງນີ້ເປັນພຽງບໍ່ພໍເທົ່າໃດເລື່ອງທີ່ມີການນຳສະເໜີຕົວລະຄອນຫຼັກເປັນຄົນລາວໃນສາຍຕາຂອງຜູ້ເບິ່ງຊາວຕາເວັນຕົກ.

ມີສາກໜຶ່ງທີ່ເພື່ອນບ້ານຖາມ Kahn ເຊິ່ງເປັນຄົນເຊື້ອສາຍລາວ ວ່າ: “ເຈົ້າເປັນຄົນຈີນ ຫຼື ຍີ່ປຸ່ນ?”. Kahn ຕອບຢ່າງພາກພູມໃຈວ່າ “ຂ້ອຍເປັນຄົນລາວ (Laotian)”.

ແຕ່ເພື່ອນບ້ານພັດງົງແລ້ວຖາມຄືນວ່າ: “ມະຫາສະໝຸດໃດ (What Ocean)?”. ມຸກນີ້ມັນສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນອະດີດຄົນຕາເວັນຕົກແຍກເຮົາບໍ່ອອກເລີຍ ແລະ ປະເທດລາວກໍບໍ່ມີໃນສານລະບົບຂອງຄົນອາເມລິກາໃນສະໄໝນັ້ນ.

ແຕ່ການທີ່ກາຕູນເລື່ອງນີ້ເອົາ ອາຫານເຊິ່ງປະປົນຢູ່ໃນບົດສົນທະນາບາງຈຸດຂອງຊີຣີສ໌ ແລະ ພາສາລາວແທ້ໆໄປໃສ່ໃນບົດ ມັນຄືການເລີ່ມຕົ້ນວາງຮາກຖານໃຫ້ໂລກຮູ້ວ່າ ເຮົາມີຕົວຕົນ ແລະ ມີວັດທະນະທຳທີ່ແຍກອອກຈາກຊາດອື່ນຢ່າງຊັດເຈນ.

“ສະບາຍດີ ຫຼວງພະບາງ” ກັບການປະກາດວ່າ “ລາບ” ຄືອາຫານລາວ

ຮູບເງົາເລື່ອງ “ສະບາຍດີ ຫຼວງພະບາງ” (2008) ເຊິ່ງເປັນຜົນງານຮ່ວມສ້າງລະຫວ່າງໄທ ແລະ ລາວ ຖືເປັນຈຸດປ່ຽນທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ ເພາະມັນຄືຮູບເງົາທາງການຄ້າເລື່ອງທຳອິດທີ່ຖ່າຍທຳໃນລາວ ຫຼັງຈາກຢຸດສະງັກໄປດົນກວ່າ 20 ປີ.

ສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນຈື່ຈຳບໍ່ລືມກໍຄືການໂຄຈອນມາພົບກັນຂອງ ອະນັນດາ ເອເວີຣິງແຮມ ຊຸບເປີສະຕາຈາກຝັ່ງໄທ (ທີ່ມີເຊື້ອສາຍລາວ) ແລະ ຄຳລີ່ ພິລາວົງ ນັກສະແດງສາວທີ່ມີສະເໜ່ຈາກຝັ່ງລາວ.

ໃນເລື່ອງນີ້, ອະນັນດາ ຮັບບົດເປັນຊ່າງພາບຊາວໄທທີ່ເດີນທາງມາລາວ ແລະ ຕົກຂຸມຮັກກັບ ຄຳລີ່ ທີ່ຮັບບົດເປັນຜູ້ນຳທ່ຽວສາວ. ຜ່ານສາຍຕາຂອງຕົວລະຄອນ, ລາບ ບໍ່ໄດ້ຖືກວາງໄວ້ເປັນພຽງອາຫານການກິນເພື່ອໃຫ້ມີຊີວິດຢູ່ລອດເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ມັນຖືກລະບຸຢ່າງ ພາກພູມໃຈ ຜ່ານພາບ, ບົດສົນທະນາ ແລະ ສາກການຮ່ວມວົງກິນເຂົ້າວ່າໂດຍບໍ່ຕ້ອງບອກວ່ານີ້ຄືອາຫານປະຈຳຊາດຂອງລາວເດີ ແຕ່ກໍຮູ້ໄດ້ໂດຍອັດຕະໂນມັດ ຜ່ານພາເຂົ້າທີ່ນຳສະເໜີໃນລະຫວ່າງເລື່ອງ.

ມຸມມອງຈາກເຊຟລະດັບໂລກ “ລາບຄືອາຫານປະຈຳຊາດລາວ”

ສື່ດ້ານອາຫານສະໄໝໃໝ່ມີບົດບາດສຳຄັນຢ່າງຍິ່ງ ໃນການຊ່ວຍແກ້ໄຂຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດກ່ຽວກັບແຫຼ່ງກຳເນີດຂອງລາບ ທີ່ມັກຖືກເໝົາລວມວ່າເປັນອາຫານຂອງຊາດອື່ນ. ການທີ່ເຊຟຜູ້ມີອິດທິພົນລະດັບໂລກອອກມາເວົ້າຢ່າງເຕັມປາກວ່າ ນີ້ຄືອາຫານລາວ ຈຶ່ງເປັນພະລັງທີ່ມະຫາສານ.

Anthony Bourdain ກັບການເດີນທາງມາຫາ “ຮາກເຫງົ້າ” ທີ່ແທ້ຈິງ. ເຊັ່ນດຽວກັບນັກເລົ່າເລື່ອງອາຫານຜູ້ລ່ວງລັບ ແອນໂທນີ ບູເດນ ໃນລາຍການ Parts Unknown. ລາວບໍ່ໄດ້ເບິ່ງວ່າລາບເປັນພຽງແຕ່ເມນູອາຫານທຳມະດາທົ່ວໄປ, ແຕ່ລາວເດີນທາງມາລາວເພື່ອສື່ສານໃຫ້ໂລກເຫັນວ່າ ລາບ ຄືແວ່ນສະທ້ອນປະຫວັດສາດອັນເຈັບປວດ ແລະ ການຟື້ນຕົວຂອງປະຊາຊົນລາວ. ສໍາລັບ Bourdain, ລາບລາວທີ່ມີທັງຄວາມເຜັດ, ຄວາມຂົມ ແລະ ກິ່ນຫອມຈາກເຂົ້າຂົ້ວ ຄືຕົວແທນຂອງຄວາມເຂັ້ມແຂງ ແລະ ຈິດວິນຍານຂອງຄົນລາວຢ່າງແທ້ຈິງ.

ອີກຄົນໜຶ່ງທີ່ຈະບໍ່ກ່າວເຖິງບໍ່ໄດ້ເລີຍແມ່ນ David Chang. ໃນລາຍການ Dinner Time Live (SS1 EP 8) ທາງ Netflix, ເຊຟຊື່ດັງ ເດວິດ ແຊງ ໄດ້ເຮັດເມນູ “ລາບໄກ່-ເບຄອນ-ແຣນຊ໌” (Chicken-Bacon-Ranch “Larb”). ເຖິງວ່າລາວຈະບອກວ່າເປັນການດັດແປງສູດ (Riff) ເພື່ອຄວາມແຊບໃນແບບຂອງລາວ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ລາວຢ້ຳກັບຜູ້ຊົມທົ່ວໂລກກໍຄື: “ຂ້ອຍຕ້ອງໃຊ້ຄຳວ່າດັດແປງ ເພາະລາບຄືອາຫານປະຈຳຊາດຂອງລາວ ແລະ ເປັນອາຫານທີ່ນິຍົມໃນພາກເໜືອຂອງໄທອີກດ້ວຍ ເຊິ່ງສູດນີ້ບໍ່ແມ່ນລາບແບບຕົ້ນຕຳລັບແທ້ໆ ແຕ່ຂ້ອຍວ່າມັນແຊບຢູ່”. ການກ່າວແບບນີ້ຄືການໃຫ້ກຽດ ແລະ ປັກປ້າຍບອກໂລກຢ່າງຊັດເຈນເຖິງທີ່ມາຂອງອາຫານຈານນີ້.

ມາຮອດມື້ນີ້, “ລາບ” ເດີນທາງມາໄກຫຼາຍ. ຈາກອາຫານທີ່ຄົນຕາເວັນຕົກບໍ່ຮູ້ຈັກຊື່ ສູ່ການເປັນເມນູທີ່ຖືກກ່າວເຖິງໃນຮູບເງົາ Blockbuster ແລະ ກຳລັງຈະກາຍເປັນມໍລະດົກໂລກ.

ສິ່ງທີ່ສຳຄັນກວ່າການທີ່ຄົນໃຊ້ຄຳວ່າ “I Larb You” ເພື່ອຄວາມມ່ວນຊື່ນ ກໍຄືການທີ່ເຮົາຊ່ວຍກັນຮັກສາຈິດວິນຍານຂອງອາຫານຈານນີ້ໄວ້. ບໍ່ວ່າໂລກຈະປ່ຽນໄປຄືແນວໃດ, ຕາບໃດທີ່ເຮົາຍັງອ້ອມວົງກິນລາບ, ຍັງຮັກສາສູດເຂົ້າຂົ້ວທີ່ຫອມເປັນເອກະລັກ ແລະ ຍັງແບ່ງປັນໂຊກລາບໃຫ້ກັນ ແລະ ກັນ ໃນງານມຸງຄຸນຕ່າງໆ, ເມື່ອນັ້ນ ລາບ ກໍຈະຍັງເຮັດໜ້າທີ່ເປັນທູດວັດທະນະທຳດ້ານອາຫານ ທີ່ເຊື່ອມໂລກໃຫ້ມາຮູ້ຈັກກັບປະເທດລາວຂອງເຮົາຢ່າງແນ່ນອນ.