ຄວາມຮັກ ແລະ ຄວາມສຳພັນເປັນສ່ວນໜຶ່ງທີ່ສຳຄັນໃນຊີວິດຂອງພວກເຮົາ ບາງຄົນຮູ້ສຶກສະບາຍໃຈເມື່ອຢູ່ໃກ້ກັນ, ບາງຄົນເລືອກທີ່ຈະຖອຍຫ່າງ, ບາງຄົນມັກສະແດງອອກຢ່າງເປີດເຜີຍ ແລະ ບາງຄົນກໍຮັກແຕ່ຍັງມີຄວາມກັງວົນຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ ທຸກໆຮູບແບບຄວາມສຳພັນເຫຼົ່ານີ້ມີຄວາມໝາຍ ແລະ ເຫດຜົນທີ່ເຊື່ອງໄວ້ຢູ່ໃນຕົວຂອງມັນ.
ທິດສະດີຄວາມຜູກພັນ ຫຼື Attachment Theory ແມ່ນສິ່ງທີ່ຈະມາອະທິບາຍເຖິງຄວາມສຳພັນທີ່ເຮົາໄດ້ພົບຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາເຂົ້າໃຈຕົວເອງ ແລະ ຄົນທີ່ເຮົາຮັກໄດ້ດີຂຶ້ນ ມັນໄດ້ຖືກແບ່ງອອກເປັນ 4 ຮູບແບບ ໂດຍນັກຈິດຕະວິທະຍາ John Bowlby ແລະ Mary Ainsworth ພວກເຂົາໄດ້ອະທິບາຍວ່າແຕ່ລະຮູບແບບແມ່ນເປັນການສະແດງອອກອາການຜູກພັນຕັ້ງແຕ່ຍັງນ້ອຍ ເຊິ່ງມັນມີຜົນຕໍ່ວິທີທີ່ພວກເຮົາຈະໃຊ້ໃນການສ້າງຄວາມສຳພັນເມື່ອພວກເຮົາເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນມາ.
ຮູບແບບຄວາມສຳພັນ (4 Attachment Styles)
ທິດສະດີຄວາມສຳພັນພັນມີທັງໝົດ 4 ຮູບແບບຫຼັກຄື: ຄວາມສຳພັນແບບໝັ້ນຄົງ (Secure), ຄວາມສຳພັນແບບວິຕົກກັງວົນ (Anxious), ຄວາມສຳພັນແບບຫຼີກໜີ (Avoidant) ແລະ ຄວາມສຳພັນແບບຢ້ານຄວາມຜູກພັນ (Disorganized).
- ຄວາມສຳພັນແບບໝັ້ນຄົງ: ແມ່ນໄດ້ຮັບການດູແລເອົາໃຈໃສ່ໃນດ້ານຄວາມຮູ້ສຶກຕັ້ງແຕ່ຍັງນ້ອຍ ເຮັດໃຫ້ເວລາເຕີບໃຫຍ່ຄົນກຸ່ມນີ້ມັກເຄົາລົບ ໃຫ້ພື້ນທີ່ສ່ວນຕົວກັນ ແລະ ກັນ, ມັກຈະສະແດງອອກມາໃນຮູບແບບຄວາມສຳພັນທີ່ເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກໝັ້ນຄົງ, ອົບອຸ່ນສະບາຍໃຈ ທັງຕອນຢູ່ໃກ້ຊິດກັນ ຫຼື ຢູ່ຫ່າງກັນ.
ວິທີດູແລຄວາມສຳພັນ: ຄວາມສຳພັນໃນຮູບແບບນີ້ແມ່ນດີຢູ່ແລ້ວ ພຽງແຕ່ໃຫ້ຮັກສາໄວ້ໃຫ້ດີ ແລະ ສື່ສານກັນດ້ວຍໃຈ ຊັດເຈນກົງໄປກົງມາ.
- ຄວາມສຳພັນແບບວິຕົກກັງວົນ: ເປັນຄວາມຮັກທີ່ຕ້ອງການການສະແດງອອກແບບຊັດເຈນຕະຫຼອດເວລາ, ຕ້ອງການຄວາມໃກ້ຊິດ ແລະ ຕ້ອງເປັນຄົນທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ, ມັກສະແດງຄວາມເປັນເຈົ້າຂອງ ໃນຄວາມສຳພັນມັກມີຄວາມຫວາດລະແວງ ເພາະຕອນຍັງນ້ອຍອາດຈະມັກຖືກເຮັດໃຫ້ຮູ້ສຶກບໍ່ໝັ້ນຄົງໃນຄວາມສຳພັນ.
ວິທີດູແລຄວາມສຳພັນ: ສິ່ງທີ່ຕ້ອງແກ້ໄຂຄືການເອົາຊະນະຄວາມຢ້ານທີ່ຕົວເອງສ້າງຂຶ້ນມາເອງວ່າຈະຖືກປະຖິ້ມ, ຝຶກພຶງພາຕົວເອງ, ສື່ສານຄວາມຕ້ອງການດ້ວຍຈິດໃຈທີ່ມີສະຕິ ແລະ ເຊື່ອໝັ້ນໃນຄວາມສຳພັນ.
- ຄວາມສຳພັນແບບຫຼີກໜີ: ເປັນກຸ່ມຄົນທີ່ຮູ້ສຶກວ່າຈະມີອິດສະຫຼະທາງດ້ານອາລົມຫຼາຍ ເພາະບໍ່ມັກການຜູກມັກ ຫຼື ຍຶດຕິດ, ເຮັດໃຫ້ເວລາທີ່ຕົກຢູ່ໃນຄວາມສຳພັນໃດໜຶ່ງ ເວລາຈະມີຄົນເຂົ້າມາໃກ້ຊິດພື້ນທີ່ສ່ວນຕົວຫຼາຍເກີນໄປຈະຫວງພື້ນທີ່ຂອງຕົນເອງຂຶ້ນມາທັນທີ ມັກບໍ່ສະແດງອອກທາງດ້ານຄວາມຮູ້ສຶກ.
ວິທີດູແລຄວາມສຳພັນ: ສິ່ງທີ່ຕ້ອງແກ້ໄຂຄືການຮຽນຮູ້ທີ່ຈະເປີດໃຈ ແລະ ຍອມຮັບຄວາມໃກ້ຊິດ, ຝຶກສະແດງຄວາມຮູ້ສຶກ, ຢ່າໜີລອງລົມກັນ ໃຫ້ຟັງອີກຝ່າຍກ່ອນ ເຖິງໃນຕອນນັ້ນຈະຮູ້ສຶກບໍ່ສະບາຍໃຈກໍຕາມ ແລະ ຍອມຮັບຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອຈາກຄົນອື່ນ.
- ຄວາມສຳພັນແບບຢ້ານຄວາມຜູກພັນ: ກຸ່ມນີ້ຖືວ່າເປັນຄວາມສຳພັນທີ່ຊັບຊ້ອນທີ່ສຸດ ເພາະເປັນສ່ວນປະສົມຂອງກຸ່ມ “ຄວາມສຳພັນແບບວິຕົກກັງວົນ” ແລະ “ຄວາມສຳພັນແບບຫຼີກໜີ” ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ເປັນຄົນທີ່ມີຄວາມຂັດແຍ້ງໃນຈິດໃຈສູງ. ມີຄວາມຮູ້ສຶກຢາກໃກ້ຊິດແຕ່ກໍຢ້ານ, ມັກບໍ່ໝັ້ນໃຈໃນຕົວເອງ ເບິ່ງທຸກຢ່າງໃນດ້ານລົບ ການສະແດງອອກບາງຄັ້ງມີຄວາມສັບສົນໃນຄວາມຄິດຕົວເອງ.
ວິທີດູແລຄວາມສຳພັນ: ສິ່ງທີ່ຕ້ອງແກ້ໄຂຄືການຈັດການກັບຄວາມຂັດແຍ້ງພາຍໃນ ແລະ ຄວາມເຈັບປວດຈາກອະດີດທີ່ພົບ ໃຫ້ປຶກສາແພດນັກຈິດຕະບຳບັດ (Therapist) ເປັນສິ່ງທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ ເພື່ອຮຽນຮູ້ທີ່ຈະເຂົ້າໃຈບັນຫາ ແລະ ວິທີຈັດການກັບບັນຫາທີ່ຕິດຄ້າງຢູ່ໃນສ່ວນເລິກຂອງຈິດໃຈ ພະຍາຍາມຫາຄວາມສຳພັນທີ່ມີຄວາມໝັ້ນຄົງ (Secure).
